Carruurta Qasa oo dhimanaya xilli Israa'iil laga sugayo oggolaanshaha in dibadda lagu daaweeyo

Ku soo dhowaada tebinta tooska ah ee BBC Somali

Kooban

Tebin toos ah

Fatuma Maalim

  1. Maxaad ka taqaan masaajidka Qiblateyn ee ka mid ah kuwa ugu faca weyn Afrika

    Xukuumadda Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay doonayso inay dayactirto masjidka qadiimiga ah ee taariikhiga ah ee la yiraahdo Qiblateyn, kaasoo ku yaalla magaalada Seylac.

    Cabdullaahi Daahir Jaamac oo ah wasiirka awqaafta iyo arrimaha diinta ee Somaliland ayaa BBC u xaqiijiyey qorshaha dib u dhiska masjidka ee xukuumaddiisa, isagoo ka mid ahaa guddi wasiirro ka kooban oo halkaa u tegey inay soo daraaseeeyaan, kana talo bixiyaan sida loo dayactiri karo masaajidka.

    Masaajidkan oo caan ku ah labo mixraab ama qiblo oo uu leeyahay, ayaa lagu tilmaamaa in uu astaan u yahay soo gaaritaankii diinta islaamka ee Afrika.

    Wasiirka ayaa BBC u sheegay in sababta ay u dayactirayaan masjidka ay tahay maadaama uu taariikh fac weyn u leeyahay Islaamka.

  2. Trump oo sheegay inuu jeclaan lahaa inuu la kulmo Kim Jong Un

    Trump
    Qoraalka sawirka, Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump iyo hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi ayaa kulmay 2019

    Donald Trump ayaa sheegay inuu jeclaan lahaa inuu la kulmo hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi Kim Jong Un inta uu ku guda jiro socdaalkiisa soo socda ee Aasiya.

    "Waan jeclaan lahaa. Haddii aad rabto inaad warka shaaciso, waan u furanahay," madaxweynaha Mareykanka ayaa u sheegay suxufiyiinta isagoo saaran Air Force One markii uu u ambabaxayay gobolka, isagoo intaas ku daray inuu "xiriir weyn" la lahaa Kim.

    Trump ayaa taariikh sameeyay intii uu xilka hayay markii ugu horreysay, isagoo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee Mareykan ah oo cagta soo dhiga Kuuriyada Waqooyi markii ugu dambeysay ee ay is gacan qaadaan sanadkii 2019-kii.

    Safarkiisa Malaysia iyo Japan ayuu kula kulmi doona madax badan oo caalami ah oo uu ku jiro kan Shiinaha Xi Jinping, iyadoo ay jiraan wada xaajoodyo ganacsi oo ka dhashay canshuuraha uu Trump dalkaasi ku soo rogay horraantii sanadkan.

  3. Heesihii laga helay kombiyuutarkii Usaama bin Laden

    Sanadkii 2017 kii, CIA da Maraykanka ayaa baahisay ku dhawaad afar boqol oo dukumenti oo laga helay kumbiyuutarkii Usaama Bin-Laden oo ay ku soo qaaten weerarkii ay ku dileen.

    Dukumiintiyadaan ayaa isugu jiray codad, masawiro iyo muuqaalo. Sagaashan boqolkiiba xogta laga helay kombuyuutarkiisa waxay ku qornayd carabi, laakiin waxay u muuqatay in uu baranayay luuqado kale, sababtoo ah waxaa ku jiray qoraalada laga helay kombiyuutarkiisa, joornaalo ku qoran af Ingiriis.

    Xogtaan waxay sheegaysaa in bin Laden uu xiisayn jiray music ga oo uu haystay heeso u badan Hindi iyo kuwa kale oo lagu sameeyay afka Pashto ga ee looga hadlo waddanka uu waqtiga ku qaatay ee Afghanistan.

    Waxyaabaha laga helay gurigiisa waxaa kamid ah buugaag uu qoray Maulana Maududi oo ah aasaasaha xisbiga Jamaat -e- Islami ee ka dhisan Pakistan.

  4. Israa'iil oo weerartay Lubnaan sheegtayna inay dishay taliye sare

    Wararka ayaa sheegaya in Israa’iil ay laba qof ku dishay duqeymo dhanka cirka ah oo ka dhacay koonfurta Lubnaan.

    Milateriga Israa’iil ayaa sheegay in ay beegsadeen xubno ka tirsan Xisbullah ayna dileen mid ka mid ah taliyayaasha ugu sarreeya, Cabaas Xasan Karky.

    Israa'iil ayaa duqeymo ka wadday koonfurta Lubnaan muddo sanad ku dhow inkastoo ay heshiis la gashay ururka Xisbullah.

  5. Nin dalka uu qaxootiga ku yahay ku faraxumeeyay gabar yar iyo haweeney oo lagu raad-joogo

    UK

    Booliiska ayaa sii wada raadinta nin magangalyo doon ah oo si khaldan xabsiga looga sii daayay Jimcihii, toddobaadyo un kadib markii xabsiga loo taxaabay kadib markii uu ku faraxumeeyay gabar 14 jir ah iyo haweeney gudaha Essex.

    Hadush Kebatu oo u dhashay Itoobiya ayaa lagu waday in loo kaxeeyo xarunta socdaalka ee HMP Chelmsford ka hor masaafurinta la qorsheeyay Jimcihii laakiin wasiirka caddaaladda David Lammy ayaa sheegay in 41-jirkan hadda "aan laga heli karin" London.

    Lammy waxa uu sheegay in saraakiil ka kala socda booliiska gudaha, Bilayska Gaadiidka Ingiriiska (BTP) iyo Booliska Essex ay ka wada shaqaynayaan sidii loo heli lahaa Kebatu.

    Sir Keir Starmer ayaa sii deyntiisa ku tilmaamay mid aan gabi ahaanba la aqbali karin. Ra'iisul wasaaraha ayaa sheegay in Kebatu "ay qasab tahay in la xiro oo la musaafuriyo", isaga oo intaa ku daray in booliisku ay "si degdeg ah uga shaqeynayaan sidii loo heli lahaa".

    Bilayska Essex ayaa xaqiijiyay in Kebatu uu tareen ku socday London ka raacay saldhigga Chelmsford 12.41pm Jimcihii.

    Ciidanka ayaa sheegay in Ciidanka Asluubta ay ku wargeliyeen in uu dhacay "khalad" 12:57 habeennimo kadibna baaritaan la bilaabay.

    Kebatu ayaa la xiray 8-dii Luulyo waxaana si khaldan loo sii daayay 108 maalmood ka dib. Marka la sii daayo, waxa ay ahayd in uu bixiyo dammaanad dhan £76.

  6. Kaniini laga yaabo inaad in badan isticmaashay oo 'khatar ku ah beerka'

    Waxaa laga helaa farmashiyeyaasha iyadoo uusan dhaqtar qorin, kaniinigan pracetamol-ka waa mid ka mid ah dawooyinka aadka looga isticmaalo adduunka.

    Dalka Mareykanka, waxaa lagu qiyaasaa in sanadkii la iibiyo ilaa 49,000 oo tan, amaba in 298 kaniini ah ay sanadkii kusoo aadeyso qofkiiba.

    Dalka UK, celcelis ahaan 70 xabbo oo kaniinigan ah ayaa qofkii kusoo aada sanadkii.

    Inkastoo qarniyo la yaqaannay kaniinigan, haddana weli si qoto dheer uma aysan baarin saynisyahannada.

    Saameynta kaniinigan ayaa kala duwan: Dadka qaar ayaa ka sheegta dhabar-xanuun, kuwo kalena waxay isku arkaan calaamado kale.

  7. Itoobiya oo ka carootay arrin ay sameeyeen Masar iyo Midowga Yurub

    Masar

    Safaaradda Itoobiya ee Brussels ayaa cambaareysay Midowga Yurub iyo Masar, sababo la xiriira bayaan ay soo saareen oo Itoobiya ay ku sheegtay "gumeysi iyo xuquuq gaar ah oo lagu xakameynayo" Wabiga Niil.

    Waxa ay sidoo kale muujisy sida ay uga soo horjeeddo war-murtiyeedka wadajirka ah ee ay soo saareen Midowga Yurub iyo Masar, iyadoo sheegtay in uu muujinayo mowqif khaldan, eex iyo gardarro ka dhan ah Itoobiya.

    Bayaankan oo ah sii socoshada wada-hadallada Addis Ababa iyo Qaahira ee sii xoogaysanaya tan iyo markii la furay biyo-xidheenka weyn ee Renaissance Dam, ayaa la soo saaray Jimcihii.

    Safaaradda Itoobiya ee magaalada Brussels ee xarunta dalka Biljam-ka, ayaa soo saartay war-murtiyeed ay kaga jawaabayso war-murtiyeedkii Arbacadii lasoo saaray.

    War murtiyeedka laga soo saaray shirkii ugu horeeyay ee ay yeeshaan Midowga Yurub iyo Masar ayaa waxaa lagu faahfaahiyay dhinacyada danta guud ee labada dhinac.

    Bayaanka ayaa lagu sheegay in Midowga Yurub iyo Masar "ay ku heshiiyeen inay sii xoojiyaan iskaashigooda" ku saabsan "amniga cuntada iyo biyaha."

  8. Sawirro cusub oo muujinaya in Israa'iil ay gudaha ugu jirto Qasa in ka badan intii la filayay

    Sida ku cad qiimeyn ay sameysay BBC Verify,dhulka ay gacanta ku hayaan ciidamada Israa'iil eek u sugan marinka Gaza ayaad uga ballaaran tii uu dhigayey heshiiska xabbad-joojinta ee lala galay Xamaas.

    Qeybta koowaad ee heshiiska, Israa'iil waxay ogolaatay in ay dib ugu gurato xad ku dhereran Waqooyi, Koonfur illaa Bariga Gaza. Aagga kala qaybinaya labada dhinac waxaa lagu calaamadeeyay khariidado ay milatariga Israa'iil soo saareen oo lagu muujiyay xarriiq hurdi ah, taas oo hadda loo yaqaan "Diillinta hurdiga ah".

    Laakiin muuqaal cusub iyo sawirro uu dayax-gacmeed qaaday ayaa muujinaya in calaamadaha ay ciidamada Israa'iil dhigeen laba goobood ay boqolaal mitir gudaha ugu jiraan Gaza ah, taas oo aad uga fog xariiqda dib-u-gurashada ee la isku ogaa.

  9. Carruurta Qasa oo dhimanaya xilli Israa'iil laga sugayo oggolaanshaha in dibadda lagu daaweeyo

    Qasa

    Dad badan oo ku nool Gaza ayaa weli ku jira xaalad hubanti la.aan ah. Qaybaha kala duwan ee Cisbitaalka Naasir ayaa jiifa laba wiil oo 10 jir ah, oo mid ka mid ah ay ku dhacday rasaas habow ah oo dhanka Israa'iil ka timid taasoo curyaamisay, mid kalena waxaa ku taalla buro maskaxda ah.

    Hadda oo ay meesha ka jirto xabbad joojin aan caga badan ku taagneyn, waxay ka mid yihiin ilaa 15,000 bukaan oo Hay'adda Caafimaadka Adduunka (WHO) ay sheegtay inay u baahan yihiin daadgureynta caafimaad degdeg ah.

    Ola Abu Saciid ayaa fadhida iyadoo si tartiib ah u salaaxaysa timaha wiilkeeda Camaar. Qoyskiisa ayaa sheegay in uu ku sugnaa teendhadooda oo ku taal koonfurta Qaza, markaas oo ay haleeshay rasaas habow ah oo ay ridday diyaarad nooca aan duuliyaha lahayn ee Israa'iil.

    Waxay ka gashay laf dhabarta, taasoo kaga tagtay curyaannimo. "Wuxuu u baahan yahay qaliin degdeg ah," Ola ayaa tiri, "laakiin way adag tahay. Dhakhaatiirtu waxay noo sheegeen inay sababi karto geeridiisa, istaroog ama dhiig-bax maskaxeed.

    Wuxuu u baahan yahay qalliin loogu sameeyo meel qalabaysan." Hadda, Gaza waa wax aan ahayn taas. Laba sano oo dagaal ah ka dib, isbitaalladeeda waxay ku jiraan xaalad halis ah.