Nobel vật lý cho graphene

- Tác giả, Paul Rincon
- Vai trò, Phóng viên khoa học, BBC News
- Được đăng
Hai nhà khoa học chia nhau giải Nobel vật lý năm nay cho công trình nghiên cứu vật liệu với đặc tính tuyệt vời, mang tính "đột phá".
Andre Geim và Konstantin Novoselov cùng làm việc tại đại học Manchester của Anh, nhận giải thưởng cho các nghiên cứu trên chất graphene.
Đó là chuỗi nguyên tử cạc-bon nối tiếp nhau, bề dày chỉ là duy nhất một nguyên tử, cho nên hoàn toàn trong suốt, nhưng vô cùng cứng và tích điện rất tốt.
Tính chất đặc biệt đó mở đường cho một loạt ứng dựng thực tế.
Hai nhà khoa học cùng một vài đồng nghiệm khác đầu tiên tách lớp cạc-bon từ chất graphite vẫn thường dùng làm ruột bút chì.
Khám phá này giúp chế tạo các thiết bị điện tử mới, bao gồm các thế hệ máy tính nhanh hơn, theo Quĩ trao giải Nobel.
"Tôi ổn, tôi ngủ ngon, tôi chưa hề mơ tưởng tới giải Nobel trong năm nay," theo lời GS Geim.
Ông nói chuyện qua điện thoại với các phóng viên đang dự cuộc họp báo được tổ chức ở Stockholm, Thụy Điển.
GS Geim nói kế hoạch trong ngày của ông cũng không có gì thay đổi - ông nói sẽ vẫn đi làm như thường ngày và tiếp tục viết báo cáo nghiên cứu.
"Theo tôi, có một vài loại người thắng giải Nobel. Có những người sau khi nhận giải thì suốt quãng đời sau đó không còn làm gì nữa, và không cống hiến gì cho cộng đồng nữa cả," ông nói.
"Có một loại người khác nghĩ rằng những người khác cho rằng họ thắng giải Nobel vì may mắn, cho nên họ làm việc nhiều hơn trước đó."
Ông nói bản thân không thuộc nhóm nào vừa kể và vẫn "tiếp tục bận rộn như trước".
Giữa các lớp
GS Geim năm nay 51 tuổi, là công dân Hà Lan, còn TS Novoselov năm nay 36, mang quốc tịch Anh và Nga.
Cả hai ông đều là gốc từ Nga và bắt đầu nghiên cứu vật lý ở đó.

Giải Nobel trị giá 10 triệu tiền Thụy Điển, tức khoảng 1 triệu euro hoặc 1,5 triệu đô la Mỹ.
Họ nghiên cứu cùng nhau ở Hà Lan trước khi chuyển sang Anh.
Vào thời điểm công bố công trình nghiên cứu trên chất graphene hồi tháng Mười năm 2004 thì hai nhà khoa học đã làm việc ở đại học Manchester.
TS Novoselov thuộc nhóm những người đoạt giải trẻ nhất, vì giải Nobel vốn thường được trao tặng cho các nhà khoa học với hàng chục năm kinh nghiệm.
Graphene là một dạng của than, tức là cạc-bon, được hình thành nhờ xếp các nguyên từ cạc-bon sát vào nhau trên mặt phẳng như kết cấu tổ ong.
Vì cấu trúc này quá mỏng cho nên trên thực tế là trong suốt.
Khi làm thành tụ điện thì chất liệu này có tính chất giống như đồng, còn khi dùng để truyền nhiệt thì hơn hẳn bất kỳ vật liệu nào cho đến nay.
Các tính chất cơ học, hóa học và điện tử bất thường này của graphene ở mức phân tử cho phép chế tạo thiết bị bán dẫn siêu nhanh cho điện tử.
Một số nhà khoa học dự đoán graphene một ngày nọ sẽ thay thế silicon, hiện là chất liệu chính được dùng để sản xuất bóng bán dẫn - transistor.
Người ta cũng có thể dùng chất liệu đặc biệt cứng và cũng rất uyển chuyển và ổn định này để ứng dụng cho màn hình cảm ứng trong suốt hay là pin mặt trời.
Hai khoa học gia Geim và Novoselov đầu tiên tách các lớp graphene từ chất graphite thường dùng để làm bút chì.
Một lớp graphite dày 1mm được tạo thành từ 3 triệu lớp graphene chồng lên nhau.
Các lớp đó kết gắn với nhau khá yếu cho nên dễ bóc và phân tách.
Họ dùng những mảnh băng keo thông thường để tách từng mảng như vậy từ miếng graphite.

Sau đó họ kết các miếng đó vào một bề mặt silicon và dùng kính hiển vi để định dạng các lớp graphene mỏng nằm giữa các kết cấu graphite và vụn cạc-bon khác.
Ếch bay
GS Martin Rees là chủ tịch Hiệp hội khoa học hoàng gia Anh bình luận: "Khó có thêm ví dụ nào khác về giá trị của các cá nhân đã tạo ra các công trình nghiên cứu 'mở rộng' mà hệ quả không thể nào dự đoán được."
Được liên tưởng tới các đe dọa cắt bớt tài trợ cho khoa học Anh, ông nói thêm: "Chắc chắn chính phủ có thể học được các bài học quan trọng từ quyết định của hội đồng Nobel."
"Anh quốc phải duy trì khoa học ở mức cạnh tranh trong một thế giới mà nhân tài dịch chuyển và các nước khác đang phát triển nhanh."
Hôm thứ Hai, quĩ Nobel thông báo nhà khoa học Anh Robert Edwards, người thiết kế ra phác đồ thụ tinh nhân tạo, được trao giải Nobel y khoa năm nay.
GS Peter Main, giám đốc phụ trách giáo dục và khoa học ở Viện vật lý, nói "chúng tôi rất sung sướng thấy có hai nhà khoa học làm việc ở Anh nhận giải thưởng".
"Sau chiến thắng hôm qua của GS Edwards, không còn chỉ dấu nào rõ ràng hơn về chuyện Anh quốc đã ghi ấn quốc tế trong thế giới khoa học vô cùng cạnh tranh."
Mười năm trước, GS Geim và GS Sir Michael Berry từ Đại học Bristol cùng được trao giải Ig Nobel hài hước cho thí nghiệm của họ dùng điện từ trường để làm các con ếch sống có thể bay được.
Giải thưởng cho các "nghiên cứu linh tinh" nay cũng trở nên nổi tiếng như giải Nobel thực sự.
Các giải Nobel được trao tặng trong các ngành hóa học, y khoa, văn chương, hòa bình và kinh tế (chính xác hơn có tên là giải thưởng Sveriges Riksbank). Người đoạt giải cũng được nhận một huy chương và bằng công nhận.
Tin mới nhất: Giải Nobel hóa học năm nay được trao cho các giáo sư Richard Heck, Ei-ichi Negishi và Akira Suzuki nhờ phát minh ra cách phát triển cấu trúc phân tử.
















